Nadpobudliowść psychoruchowa u dzieci. Jak sobie z nią radzić?




14 paź , Marta Wiśniewska-Karwicka
Tagi: Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Deficytem Uwagi (ADHD),


Zespół nadpodudliwości psychoruchowej (zespół hiperkinetyczny), w którym obok nadruchliwości u dziecka występują takie objawy jak nadmierna impulsywność oraz zaburzenia w koncentracji uwagi, jest obecnie najczęstszym zaburzeniem psychicznym u dzieci w wieku szkolnym, a jego rozpowszechnienie szacuje się na 3–7%. Rodzice dzieci dotkniętych tą trudnością często poszukują pomocy psychologicznej. Pewnym jest, że dzieci i nastolatki z ADHD potrzebują więcej wsparcia od osób dorosłych niż ich rówieśnicy. Wsparcie to dotyczy przede wszystkim budowania pozytywnych relacji z dzieckiem oraz ułatwianie mu odnalezienia się w otaczającym świecie. Według badań Russela Barkleya dorosłe osoby z ADHD, które osiągnęły sukces jako jeden z najważniejszych czynników sprzyjających ich rozwojowi uznały wsparcie ważnego dorosłego – np. rodzica, który w nich wierzył.

 

Przyjrzyjmy się na wstępie objawom osiowym ADHD:

 

- Nadruchliwość  w przebiegu ADHD jest chronicznym stanem niepokoju ruchowego oraz nadmiernej aktywności, a świadome kontrolowanie jest ograniczone. Dziecko sprawia wrażenie stale pobudzonego.

 

-Deficyt uwagi objawia się obniżoną zdolnością koncentrowania się na jednym zjawisku przez dłuższy czas. Uwagę dziecka z ADHD rozprasza każdy, nawet mało intensywny bodziec.

 

- Kolejnym objawem zespołu nadpobudliwości psychoruchowej jest impulsywność. Dzieci nadpobudliwe nie przewidują konsekwencji swoich działań i postępują pod wpływem impulsu. To sprawia, że często pomimo znajomości zasad postępowania nie potrafią zastosować ich w praktyce. Są niecierpliwe, trudność sprawia dziecku oczekiwanie na swoją kolej.
 

W toku terapii psychologicznej ADHD nie doprowadzimy do całkowitego zniknięcia objawów. Celem pracy z dzieckiem jest poprawa funkcjonowania w różnych aspektach życia. Aby było to możliwe oprócz oddziaływań skierowanych do samego dziecka (np. psychoterapia, treningi umiejętności, farmakoterapia) bardzo ważna jest psychoedukacja środowiska, w którym dziecko funkcjonuje tj. rodziców oraz nauczycieli. Psychoedukacja rodziców może odbywać się zarówno w gabinecie psychologa, jak i dzięki możliwościom technologicznym poprzez konsultacje psychologiczne on-line.

We wspieraniu funkcjonowania dziecka z trudnościami w koncentracji uwagi, impulsywnością oraz nadruchliwością istotną rolę odgrywają „okulary na ADHD“ czyli techniki behawioralne stosowane przez dorosłych, których celem jest ułatwienie życia  dziecku z ADHD. Poniżej kilka technik „w pigułce“.

 

Techniki wspierające funkcjonowanie dziecka z ADHD:

 

Co pomoże na trudności z koncentracją uwagi?

 

  1. skracanie czasu wykonywania zadania – dziecko lepiej skupi się danej czynności, jeśli będzie ona ograniczona w czasie: np. 30 minut pracy przy biurku i 5 minut przerwy;

  2. wydawanie jednego polecenia na raz – np. otwórz zeszyt;

  3. poproszenie dziecka o powtórzenie polecenia;

  4. zastosowanie techniki „pustego biurka“ – usunięcie wszystkich bodźców, które mogłyby rozpraszać dziecko w trakcie pracy: posprzątanie biurka, zasunięcie rolet w oknie, wyłączenie radia/ telewizora.

 

Co pomaga na objawy związane z nadruchliwością?

 

  1. akceptuj nadruchliwość w sytuacjach, kiedy aż tak bardzo nie przeszkadza – np. gdy dziecko ogląda telewizor może skakać czy też robić fikołki,

  2. znajdź sposób na rozładowanie nadmiaru energii: zapisanie dziecka na zajęcia sportowe, codzienna jazda na rowerze czy regularne spacery z psem będą bardzo pomocne;

  3. nie wymagaj od dziecka niemożliwego np. by wysiedziało godzinę przy stole z dorosłymi. Mierz „siły dziecka na zamiary“.

 

Co pomoże zapanować nad impulsywnością?

 

  1. przygotuj graficzne przypominajki – dobrze sprawdza się rozwieszenie w domu zasad w ciekawej formie graficznej np. „Zapukaj, zanim wejdziesz“ , znak „STOP“.

  2. przewiduj impulsywne zachowania i zabezpieczaj otoczenie np. zdejmij obrus ze stołu.

 

Istotną strategią jest również budowanie planów działania, czyli rozpisywanie krok po kroku procedur postępowania w określonych sytuacjach.

 

Przykładowa instrukcja sprzątania pokoju:

 

  1. Klocki wkładam do pudełka.

  2. Brudne ubrania zanoszę do łazienki.

  3. Książki wkładam do szuflady.

  4. Zamiatam podłogę.

  5. Gratulacje – mogę oglądać bajki do kolacji!

 

Tak przygotowaną instrukcję zawieszamy w widocznym dla dziecka miejscu.


 

Na rynku czytelniczym jest wiele pozycji  zawierających porady psychologiczne, wspierających rodziców czy nauczycieli w postępowaniu z dzieckiem nadpobudliwym. Szczęśliwie, to dobrze zbadane zaburzenie neurobiologiczne doczekało się licznych opracowań oraz poradników, co skutecznie zwiększa świadomość społeczeństwa i pozwala na udzielanie niezbędnego wsparcia.


 

Bibliografia:

Kołakowski A., Pisula A., Sposób na trudne dziecko, Sopot: GWP 2015.

Pawlak P., Program profilaktyczno-terapeutyczny dla dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej, Kraków: IMPULS 2015.


 

 



Autor
Marta Wiśniewska-Karwicka
Zobacz profil

KONSULT.EXPERT
TWÓJ OSOBISTY
SPECJALISTA ONLINE

najnowsze artykuły