Jak wyjść z uzależnienia?




05 gru , Agnieszka Mańko
Tagi: Uzależnienie od substancji psychoaktywnych, Uzależnienia,


Silna wola nie wystarczy. Nowe badania naukowe wykazują jednoznacznie, że uzależnienie jest przewlekłym schorzeniem fizycznym atakującym mózg i uszkadzającym ważne fragmenty kory i układu limbicznego.

Co znaczy, że najlepiej pomóc mogą nowoczesne środki farmakologiczne. Zastosowane w połączeniu z psychoterapią mogą zdziałać cuda.

 

Czynniki ryzyka wpadnięcia w nałóg:

 

  • materiał genetyczny – pewne czynniki genetyczne mogą zwiększać twoją podatność na uzależnienie
     
  • stan emocjonalny – wysoki poziom stresu, niepokój lub cierpienie emocjonalne mogą skłaniać cię do używania alkoholu lub narkotyków „dla zagłuszenia bólu”; wpadaniu w uzależnienie może sprzyjać trwale podwyższony poziom niektórych hormonów stresu
     
  • czynniki psychologiczne – depresja lub niska samoocena zwiększają prawdopodobieństwo nadużywania alkoholu lub narkotyków
     
  • czynniki społeczne – obecność partnera lub bliskiego przyjaciela, który regularnie pije lub używa narkotyków, nawet jeśli czyni to z umiarem, sprzyja nadużywaniu tych substancji przez ciebie; w dodatku reklama i media podsuwają atrakcyjne obrazy związane z piciem alkoholu, zawierające ukryty przekaz, że nadmierne picie nie jest niczym złym
     
  • wiek – osoby zaczynające pić młodo, w szesnastym roku życia lub wcześniej, są bardziej narażone na uzależnienie od alkoholu
     
  • płeć – mężczyźni uzależniają się łatwiej niż kobiety
     
  • historia rodzinna – niebezpieczeństwo uzależnienia jest wyższe u osób, których rodzice (lub jedno z nich) też byli uzależnieni

Przez lata uważano, że jedynym, co może pomóc wyjść z nałogu jest silna wola i odpowiednia motywacja. Dziś wiadomo już, że owszem, bez rzeczywistej chęci i motywacji do rzucenia uzależnienia nie da się tego zrobić, ale to nie jest jedyne, co powinieneś wziąć pod uwagę. Kiedy nadużywasz alkoholu, nałogowo palisz papierosy czy bierzesz narkotyki, twój mózg się zmienia. I to niestety nie na lepsze, lecz ulega zmianom, które powodują, że trudniej jest ci jasno i logicznie myśleć, szwankuje ci pamięć, mózg funkcjonuje mniej sprawnie. Palenie papierosów powoduje zmniejszenie dopływu krwi do mózgu i jego niedotlenienie, a w efekcie pogorszenie zdolności poznawczych. Coraz mniej aktywna staje się kora przedczołowa, co utrudnia podejmowanie decyzji.

 

 

Szkody wyrządzane przez alkohol:

 

  • zmniejszanie się ilości substancji mózgowej w wyniku niszczenia komórek nerwowych – miesiące czy lata nadmiernego picia sprawiają, że zdrowy mózg o normalnych rozmiarach zaczyna się kurczyć
  • uszkodzenia płatu czołowego kory mózgowej – obszaru odgrywającego ważną rolę w zapamiętywaniu, panowaniu nad odruchami, rozwiązywaniu problemów, mającego wpływ na zachowania społeczne i seksualne. Utrudnia ci to, jeśli nie uniemożliwia, zrozumienie, dlaczego stałe pozostawanie pod wpływem alkoholu jest tak niebezpieczne i dlaczego należy przywiązywać wagę do takich kwestii, jak praca, rodzina czy własne zdrowie.
  • kurczą się także inne partie kory i móżdżek, odpowiadające wspólnie za rozumowanie, planowanie, utrzymywanie równowagi ciała, koordynację ruchów, chodzenie, bieganie, tańczenie i inne rodzaje aktywności fizycznej
  • systematyczne spożywanie alkoholu może wywołać zakłócenia wewnętrznej komunikacji mózgu - zmianę ilości, rodzaju i proporcji neuroprzekaźników, a także liczby, rodzaju i proporcji odpowiadających im receptorów – np. serotoniny i dopaminy, co powoduje odczuwanie wzlotu emocjonalnego i sprawia, że znów będziesz chciał poczuć się w ten sposób

W efekcie niezwykle trudno jest ci ignorować „złe” komunikaty, a przyjmować do wiadomości „dobre”. Mózg nie chce się zmieniać – kiedy nie dostaje alkoholu, wciąż rozpaczliwie go pożąda. Na szczęście z czasem to uczucie słabnie i mózg dokonuje samonaprawy, co zabiera jednak wiele czasu, a w wielu przypadkach nie udaje się już wrócić do sytuacji sprzed uzależnienia.

 

Zmień swoje myślenie

 

Osoby uzależnione często wyrabiają sobie zupełnie nieprawdziwy obraz swojej sytuacji, nałogu i otoczenia. Mówimy wtedy o wypaczeniu procesu myślowego. Uzależniony mózg przepełniają takie właśnie zniekształcone i nieracjonalne myśli. Konieczna jest zmiana sposobu myślenia. Osoba uzależniona, która trwa w nałogu albo dopiero zaczyna kurację odwykową, szczerze wierzy, że alkohol lub narkotyki są jej potrzebne lub są dla niej dobre. Uważa, że ci, którzy próbują jej pomóc, w istocie wyrządzają jej krzywdę.

Pojawiają się szkodliwe myśli, sprzyjające uzależnieniu:

Na pewno mi się nie uda.

Boję się przebywać w towarzystwie.

Muszę się napić, żeby dobrze się czuć.

Nie umiem się bawić w towarzystwie bez narkotyków.

Myśli te trzeba zastępować prozdrowotnymi myślami, pozytywnymi i dającymi motywację do walki z nałogiem, np.:

Nikt nie jest doskonały, każdy z nas od czasu do czasu ma wpadki. Zrobiłem błąd, ale mogę wyciągnąć z niego wnioski.

Pewnie wszystko pójdzie dobrze, a nawet jeśli nie, to jeszcze nie koniec świata.

W spotkaniach towarzyskich nie ma niczego naprawdę niebezpiecznego, więc nic złego mi się nie przydarzy.

 

Zwalczanie impulsów i popędów

 

Tysiące rzeczy może nasilić potrzebę powrotu do nałogu. Cała sztuka polega na tym, żeby w porę wykrywać i „dezaktywować” impulsy, zanim popchną cię w złym kierunku. Musisz mieć gotowy plan postępowania z popędami, kiedy się, prędzej czy później, pojawią.

 

Zastanów się, co wyzwala u Ciebie tę potrzebę:

Gdzie najczęściej pijesz/palisz/bierzesz narkotyki?

Z kim?

W jakich porach dnia zdarza się to najczęściej?

Jakie zajęcia zwiększają prawdopodobieństwo, że sięgniesz po używki?

Które miejsca nie wiążą się dla ciebie z nałogiem?

Z kim nigdy nie pijesz/nie palisz/nie bierzesz narkotyków?

W jakich porach dnia nigdy tego nie robisz?

Jakie zajęcia zmniejszają prawdopodobieństwo, że sięgniesz po używki?

Staraj się na początku spędzać możliwie dużo czasu w tych bezpiecznych obszarach, a unikać strefy zagrożenia. Ułatwi ci to zachowanie trzeźwości.

 

 

Jak unikać takich sytuacji?

 

  • trzymaj się z daleka od znajomych, z którymi dawniej piłeś i od domów i okolic, w których się to odbywało
     
  • poproś współmałżonka lub inną ważną dla ciebie osobę, żeby pilnowała twoich rachunków i chodziła za ciebie do bankomatu
     
  • wyrzuć do śmieci akcesoria związane z nałogiem
     
  • jeśli możesz, trzymaj się z daleka od ludzi i sytuacji, które cię drażnią
  • dojeżdżaj do pracy inną trasą, niż dotąd
     
  • jeśli wiesz, że jakaś impreza towarzyska, np. wesele lub proszony obiad, będzie okazją do picia alkoholu, nie korzystaj z zaproszenia
     
  • jeśli znajdziesz się w otoczeniu, które może stymulować u ciebie niebezpieczne myśli o alkoholu lub narkotykach, natychmiast opuść to miejsce
     
  • jeżelii ktoś częstuje cię drinkiem/papierosem/skrętem, powiedz tylko: Nie, dziękuję. Nie musisz się tłumaczyć, ale jeśli już, to powiedz po prostu, że masz z tym problem i dlatego odmawiasz
     
  • jeszcze lepiej będzie, jeśli przejawisz aktywność i zawczasu poprosisz innych, żeby cię nie częstowali

 

Przełamywanie popędów

 

Co możesz zrobić, gdy zatęsknisz za używkami:
 

  • rozmowa – kiedy czujesz, że pojawia się pragnienie, zacznij rozmawiać o tym z jakąkolwiek trzeźwą osobą – partnerem, przyjacielem, terapeutą
     
  • odwracanie uwagi – popęd to zjawisko, które po pewnym czasie ustępuje samo z siebie. Jeśli potrafisz odwrócić od niego uwagę, możesz je przeczekać, robiąc coś, co sprawia ci przyjemność: hobby, spacer, wyjście do kina, zajęcie się pracą, ćwiczeniami fizycznymi, gotowaniem, słuchaniem muzyki
     
  • „karty olśnienia” po jednej stronie kartki zapisz cztery najbardziej pozytywne dla ciebie skutki zachowania trzeźwości, np.:

Utrzymam pracę, a moja kariera będzie się rozwijać.

Będę lepszym wzorem dla moich dzieci.

Zaoszczędzę pieniądze.

Zrobię kolejny krok w kierunku pełnej abstynencji.

a z drugiej strony cztery najgorsze według ciebie rzeczy, które możesz się zdarzyć, jeśli ulegniesz popędowi:

Mogę stracić pracę.

Mogę kogoś zabić, prowadząc po alkoholu.

Mogę być niebezpieczny dla własnych dzieci.

Mogę stracić szacunek rodziny i otoczenia.

Wykonaj kilka kopii tej karty, żebyś mógł trzymać jedną w pracy, jedną w portfelu, mieć jedną w samochodzie, jedną przy łóżku, we wszystkich miejscach, gdzie możesz spodziewać się wystąpienia popędu. Przepisuj je ręcznie – wtedy lepiej zapadają w pamięć. Kiedy pojawia się popęd, odczytywanie obu stron karty nie tylko odwróci uwagę, ale również spowoduje uaktywnienie się układów logicznego myślenia w korze mózgowej.

 

Leczenie uzależnienia

Starsze leki, stosowane w leczeniu uzależnień to np.: antabus, naltrekson, metadon – nadal się je stosuje, ale ich skuteczność i możliwości stosowania są dosyć ograniczone. Istnieją także nowsze leki, jak np.: vivitrol – ma długi czas działania, blokuje odczucie wzlotów emocjonalnych po zażyciu alkoholu, campral – pomaga usuwać uszkodzenia mózgu.

Oprócz farmakoterapii, bardzo ważna jest systematyczna psychoterapia - indywidualna lub grupowa, która pomaga radzić sobie na co dzień z życiem bez nałogów i umacnia przekonanie chorego, że jest w stanie nauczyć się takiego funkcjonowania.

Terapia grupowa i udział w spotkaniach grup Anonimowych Alkoholików daje dodatkowo poczucie, że są inni ludzie, którzy przeżywają to samo, nie jest się jedyną osobą z takimi problemami.

Pomocna w rezygnacji z nałogu bywa także nauka technik łagodzenia stresu: relaksacji, medytacji, a także zdrowego odżywiania.

 

Najważniejszą kwestią, nad którą trzeba pracować, jeżeli chce się wytrwać w wolności od nałogów jest odzyskiwanie radości życia.

 

Nie jest łatwo wyluzować się i cieszyć się życiem w okresie wychodzenia z nałogu. Trzeba przebudować swoje nawyki i relacje z ludźmi, poszukać nowych hobby i przyjaciół. Musisz określić, jakie zajęcia sprawiają ci przyjemność, i upewnić się, że możesz je wykonywać w towarzystwie trzeźwych i życzliwych członków rodziny, przyjaciół i znajomych. Czerpania przyjemności z jakichś zajęć można się nauczyć!  Każdy przecież lubi być w czymś dobry, prawda?


A żeby być w czymś dobrym, trzeba ćwiczyć i doskonalić się w tym. Być może sprawia ci przyjemność pomaganie innym?  W takim razie poszukaj miejsc, w których będziesz mógł dać im coś od siebie i poczuć się potrzebny.

Zasługujesz na szczęście :)

 

 

Źródła:

Harold C. Urschel (2011), Uwolnij mózg od uzależnienia. Rewolucyjny program wychodzenia z nałogu. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.

https://portal.abczdrowie.pl/jak-palenie-tytoniu-wplywa-na-mozg

http://ageing.oxfordjournals.org/content/early/2012/11/20/ageing.afs166.short?rss=1

 



Autor
Agnieszka Mańko
Zobacz profil

KONSULT.EXPERT
TWÓJ OSOBISTY
SPECJALISTA ONLINE

najnowsze artykuły