Jak współczesny 13-latek spostrzega swój wygląd?




11 paź , Magdalena Frąckowiak
Tagi:


Zdrowe nawyki żywieniowe

 

To nie tylko sposób, w jaki się odżywiamy, ale również akceptacja własnego wyglądu i zadowolenie ze swojego ciała. W trakcie zajęć profilaktycznych w klasach VI starałam się uświadomić uczniów, iż główną przyczyną zaburzeń odżywiania jest właśnie zaburzony obraz własnego ciała i brak akceptacji własnego wyglądu. Zwróciłam również nastolatkom uwagę na zagrożenia płynące z Internetu – niestety, nastolatki budują swoje wyobrażenie na temat wyglądu, oglądając retuszowane zdjęcia modelek, aktorek i celebrytów… W większości nie są świadomi stopnia, w jakim media „podkręcają” wizerunek znanych osób. A porównywanie swojego wyglądu z retuszowanymi zdjęciami znalezionymi w Internecie najczęściej wypada na naszą niekorzyść.

 

Ankieta

 

W badaniu wzięło udział 89 uczniów klas VI szkoły podstawowej. Dziewczęta stanowiły 59%, chłopcy – 41% osób badanych. Udział w badaniu był anonimowy. Cała ankieta składała się z 19 pytań –  z czego 8 z nich było pytaniami otwartymi – i była podzielona na dwie części. Pytania w I części dotyczyły nawyków żywieniowych uczniów oraz codziennych czynności, które pomagają im zachować zdrowie. Pytania zawarte w części II odnosiły się do zadowolenia uczniów ze swojego wyglądu.

 

Akceptacja własnego wyglądu

 

Przyznam się, że II część ankiety była dla mnie – jako psychologa – ważniejsza, dlatego opis wyników zacznę właśnie od niej. Na pierwsze pytanie, które brzmiało „Czy jesteś zadowolony ze swojego wyglądu?” 44% uczniów odpowiedziało, że są bardzo zadowoleni, 20% - trochę zadowoleni, 24% - trochę niezadowoleni, natomiast 12% badanych określiło, że  są ze swojego wyglądu bardzo niezadowoleni. Można pomyśleć, że nie jest źle – wszak uczniów zadowolonych ze swojego wyglądu jest aż 64%, a więc zdecydowana większość badanych akceptuje to, jak wygląda. Pokusiłam się jednak o dalszą analizę i przyjrzałam się osobno wynikom chłopców i dziewcząt. I tu zrobiło się ciekawie. Okazało się, że dziewcząt niezadowolonych ze swojego wyglądu (bardzo bądź trochę) jest aż 45% - co stanowi niemal połowę respondentek! Chłopców niezadowolonych ze swojego wyglądu jest znacznie mniej (21%). W pytaniach otwartych 19% uczniów przyznało, iż cecha, którą najbardziej chcieliby zmienić w swoich wyglądzie, to za wysoka waga, 9% badanych stwierdziło, że nic im się nie podoba w swoim ciele, natomiast dwoje nastolatków przyznało, że chciałoby w swoim wyglądzie zmienić wszystko.

Kolejne pytanie brzmiało tak: „Czy wśród Twoich znajomych są osoby, którym bardzo zależy na szczupłej sylwetce (np. stosują głodówki, intensywnie ćwiczą, stosują różne diety po to, żeby schudnąć)?”. Zdecydowana większość badanych (64%) odpowiedziała, że nie zna takiej osoby, 19% przyznało, że zna jedną taką osobę, 11% określiło, że zna kilka takich osób, natomiast 6% uczniów stwierdziło, że zna dużo takich osób (tzn. więcej niż 5).

W kolejnym pytaniu – „Czy porównujesz swój wygląd z wyglądem innych osób?” – 57% uczniów zadeklarowało, że nigdy tego nie robi, 33% stwierdziło, że tak, ale robi to rzadko, natomiast 10% badanych przyznało, że robi to często. Gdy znów przeanalizowałam osobno odpowiedzi chłopców i dziewcząt, zauważyłam różnicę. Ponad połowa (54%) dziewcząt przyznała, że porównuje swój wygląd z wyglądem innych osób – część robi to rzadko (40%), a część często (14%). U chłopców ten wskaźnik jest niższy – tylko 5% z nich zadeklarowało, że często porównuje swój wygląd z innymi, a 24% - że robi to rzadko. W tym momencie nasuwa się na myśl pytanie – do kogo najczęściej nastolatki porównują swój wygląd? Warto sprawdzić, kto jest takim nastolatkowym ideałem – i czy jego medialny wygląd nie jest przypadkiem ostro retuszowany.

Uczniowie zapytani o to, czy zwracają uwagę na to, jaka jest ich waga, udzielili następujących odpowiedzi: 18% - w ogóle nie zwracam na to uwagi, 27% - raczej nie zwracam uwagi, 31% - przeważnie zwracam na to uwagę, aż wreszcie 24% osób badanych zadeklarowało, że często zwraca na to uwagę. Różnice między grupą dziewcząt a chłopców? Oczywiście – ale nie tak duże, jak mogłoby się wydawać. 58% dziewcząt przejmuje się swoją wagą (przeważnie – 29%, często – również 29%), wśród chłopców jest to grupa wynosząca 52%  (przeważnie – 35%, często – 17%). W ostatnim pytaniu tej części ankiety zapytałam uczniów o to, jak oceniają swoją wagę. Aż 40% dziewcząt i 27% chłopców odpowiedziało, że myślą, iż ważą za dużo, a 10% i 8% dziewcząt uważa, że waży za mało. Subiektywna ocena nie jest do końca zgodna z rzeczywistością – wszak wśród moich szóstoklasistów jest bardzo niewiele osób, mających nadwagę. Nasuwa się zatem na myśl kolejne pytanie – jaka waga jest dla nastolatków idealna? Trochę żałuję, że o to akurat nie zapytałam…

 

Nawyki żywieniowe uczniów

 

Z kolei pytania o nawyki żywieniowe uczniów przyniosły również ciekawe odpowiedzi. 56% uczniów deklaruje, że zjada dziennie od 4 do 5 posiłków; 54% - że codziennie zjada śniadanie przed wyjściem do szkoły, a 24% - że nigdy nie je śniadania. 58% uczniów je codziennie w szkole drugie śniadanie, a tylko 12% deklaruje, że nigdy tego nie robi. Większość uczniów (60%) zjada kolację dwie godziny przed snem. A jeśli chodzi o porę, w której szóstoklasiści kładą się spać – 40% z nich chodzi spać po godzinie 22 lub później. 54% uczniów zjada dziennie od 3 do 5 porcji owoców i warzyw. Natomiast do jedzenia w barach typu fast – food przyznaje się aż 97% badanych, przy czym 77% respondentów zaznacza, że jada tam rzadko (raz w miesiącu lub rzadziej).

 

Co z tego wynika?

 

Większość uczniów posiada szeroka wiedze dotyczącą prawidłowych nawyków żywieniowych – wiedzą, ile litrów wody należy pić dziennie, dlaczego śniadanie jest ważne, że zaleca się jedzenie 5 posiłków dziennie, a kolacji przynajmniej dwie godziny przed snem itd. Większość z nich deklaruje, że stosuje owe zalecenia. Dojrzewające dziewczęta przejmują się swoją wagą i oceniają ją jako zbyt wysoką – to akurat nic odkrywczego. Ciekawy natomiast jest fakt, że chłopcy w równie dużym stopniu przywiązują wagę do swojego wyglądu. Większość z nich zapytana o to, co chcieliby zmienić w swoim ciele, odpowiedziała, że wzrost (chcą być wysocy) i sylwetkę (na bardziej „przypakowaną”). Czy jest to efekt kultu ciała, który aktualnie bombarduje nas ze wszystkich stron? Piękno i szczupła (u pań) bądź muskularna (u panów) sylwetka mają być gwarancją szczęścia, zdrowia i życiowego sukcesu. Niestety, rzeczywistość może boleśnie szybko zweryfikować ten model... Czego efektem u dorastającej młodzieży jest najczęściej rozczarowanie, poczucie winy, brak akceptacji własnego ciała, niska samoocena, w skrajnych przypadkach akty autoagresji, a nawet zaburzenia psychiczne.

Oczywiście, kategorie odpowiedzi w ankiecie są bardzo subiektywne – stopień zadowolenia może różnić się w zależności od tego, jak badany definiuje słowo „bardzo”, a jak „trochę”. Podkreślę jednak, że nie są to badania psychologiczne zakrojone na szeroką skalę, w związku z czym musiałyby spełniać wiele kryteriów psychometrycznych – to zwykła ankieta, przeprowadzona przez psychologa w szkole podstawowej w mieście, którego liczba mieszkańców nie przekracza 70 tysięcy. W związku z czym wyników badań nie można generalizować na całą społeczność 13-latków mieszkających w Polsce. Podejrzewam, że odpowiedzi uczniów z terenów wiejskich i dużych aglomeracji miejskich będą się od siebie różnić. Niemniej jednak chciałam podzielić się z Wami tym ciekawym doświadczeniem i zachęcić do propagowania zdrowego stylu życia wśród młodzieży. A mając na myśli zdrowy styl życia, nie chodzi mi jedynie o dietę – chodzi mi o „mądre” myślenie. Zdrowie zaczyna się w głowie.

 

Magdalena Frąckowiak

 

 



Autor
Magdalena Frąckowiak
Zobacz profil

KONSULT.EXPERT
TWÓJ OSOBISTY
SPECJALISTA ONLINE

najnowsze artykuły