Dlaczego dajemy sobą manipulować?




20 sie , Anna Sosinowska
Tagi: Niskie poczucie własnej wartości,


Słabość charakteru czy perfidne techniki manipulacyjne?

Obecnie zaciera się granica między manipulowaniem, motywowaniem, perswazją, przekonywaniem - ogólnie pojętym wpływem społecznym. Wszystko zależy od intencji drugiej osoby, którą nieraz trudno nam ocenić. Stąd boimy się manipulacji. Starając się przed nią bronić, poznajmy techniki wpływu, ale i własne słabości, które sprawiają, że jesteśmy łatwym celem dla manipulatora.

 

Czy są osoby szczególnie podatne na manipulacje?

 

Oczywiście. Głównie te, które nie potrafią zaspokoić swoich potrzeb, zrobią więc wszystko, aby inni je akceptowali czy lubili. W ten sposób próbują zaspokoić potrzebę bliskości i interakcji z innymi. Jesteśmy w stanie naprawdę dużo zrobić dla drugiego człowieka, gdy obawiamy się utraty jego przyjaźni, a tak przecież może się stać w razie niespełnienia jego prośby. W taki właśnie sposób manipuluje się sympatią i nieprawdziwą przyjaźnią.

 

Manipulacjom i perswazjom ulegają przede wszystkim osoby mało asertywne i o niskim poczuciu własnej wartości. Dlaczego? Bo tylko inni mogą zaspokoić ich potrzebę samoakceptacji, to w oczach innych ludzi szukają potwierdzenia siebie. Nasze poczucie własnej wartości, tożsamości i samoocena, w dużej mierze powstają na bazie oceny innych ludzi. A pragniemy przecież być oceniani pozytywnie, chcemy, aby inni dobrze o nas myśleli. Aby tak było, jesteśmy często gotowi postępować w taki sposób jaki się od nas oczekuje oraz jaki jest społecznie akceptowany.

Co więcej, gdy nie jesteśmy pewni samych siebie, swoich opinii i tego co robimy, to często szukamy autorytetu, kogoś „kto wie, co jest słuszne”. Wykorzystanie autorytetu jest bardzo popularną techniką manipulacyjną, często stosowaną np. w reklamach telewizyjnych.

 

Na każdego działa inny rodzaj manipulacji.

 

Jedni podążają za wiedzą autorytetu inni, zostają skuszeni do zakupu produktu, bo sprzedawca przecież poświęcił im tyle uwagi i swojego czasu, że aż nie wypada wyjść z pustymi rękoma.

 

Pomoc psychologiczna online jako jedno z dostepnych rozwiazań.

 

Wszystko zależy od naszych niezaspokojonych potrzeb i oczekiwań, które sprawny manipulator potrafi szybko wychwycić. Bo przecież manipulator daje swojej ofierze to, czego ona „potrzebuje”. A czego Ty pragniesz? Uznania, wzoru, sympatii? Może uważasz, że brak Ci wiedzy w pewnym zakresie, lub potrzebujesz aprobaty dla swoich decyzji? To są właśnie Twoje newralgiczne punkty, możliwe do wykorzystania przez innych. Czasem dopiero przy pomocy psychologicznej, można te newralgiczne punkty u siebie rozpoznać, znając siebie lepiej, łatwiej zorientujemy się, na której niezaspokojonej potrzebie żeruje manipulator.

Dostępnych jest wiele form pracy nad sobą, od standardowych w gabinecie psychologa, po, psychoterapie przez skype lub czat z psychologiem.

 

Gdy nie chce nam się myśleć.

 

W większości przypadków manipulacji ulegamy, gdy działamy automatycznie, bez zastanowienia, gdy brak nam czasu na dokładniejszą analizę sytuacji. Wystarczy więc gdy manipulator wzbudzi w nas automatyzm, uśpi myślenie krytyczne i refleksyjność.

Automatyzmy to nic innego jak wyuczone wcześniej reakcje, które na co dzień ułatwiają nam życie, bo upraszczają myślenie, dzięki nim „idziemy na skróty” i oszczędzamy energię. Jednak naszym lenistwem w myśleniu możemy sobie również zaszkodzić. Przykład: nasze ulubione orzeszki sprzedawane są w ofercie po 3 sztuki. Schemat myślenia jest prosty: moje ulubione orzeszki → niższa cena za paczkę= opłaca się, kupuję! A czy komuś przyszło do głowy, że te ulubione orzeszki, nawet w tym samym opakowaniu, mają mniejszą masę netto? Sprawdzilibyście to? Raczej nie, automatycznie wrzucimy orzeszki do koszyka, przeświadczeni, że to ten sam produkt, który zawsze kupujemy, ale za to jak tanio! Ulegliśmy właśnie manipulacji producenta. Suma sumarum: ulubione orzeszki są w koszyku, czas zaoszczędzony (bo nie traciliśmy go na dokładne studiowanie opisu opakowania), ale gdy w domu zauważymy, że paczka orzeszków jakimś dziwnym sposobem jest mniejsza od zwyczajowej, to odczujemy tą specyficzna gorycz manipulacji. Mamy to czego chcieliśmy, a jednak coś jest nie tak.

 

Ofiary reguły zobowiązania.

 

Większość technik manipulacyjnych opiera się na wcześniej wyuczonych reakcjach lub regułach obowiązujących w naszej kulturze. Ma to miejsce między innymi w manipulacji bazującej na tzw. regule zobowiązania, gdzie padamy ofiarą własnego słowa. W jaki sposób? Otóż, od małego jesteśmy uczeni, aby dotrzymywać raz danego słowa, wiemy, że obietnic się nie łamie, a kto mówi jedno, a robi drugie jest po prostu hipokrytą. Uczy się więc nas konsekwencji w podejmowaniu decyzji i w działaniu. Bo przecież jak powiesz A, to musisz powiedzieć i B. Te zasady niemiłosiernie wykorzystują m.in. sprzedawcy samochodów w technice manipulacyjnej o nazwie „niska piłka”. Skoro tylko klient zgodzi się na zakup auta (oczywiście po niezwykle kuszącej cenie promocyjnej) sprzedawca udaje się do kierownika, aby uzgodnić wszelkie upusty umowy, którą praktycznie już zawarł z nabywcą. Gdy wraca okazuje się, że jednak szef nie zgodził się na wszystkie oferowane promocje, także cena jest nieco wyższa, ale przecież w dalszym ciągu bardzo racjonalna. Rzecz jasna klienta nie skusiła racjonalna, tylko niezwykle kusząca cena promocyjna, jednak bardzo prawdopodobne jest, że auto i tak kupi, ponieważ decyzję już podjął, a reguła zobowiązania (konsekwencji) zaczęła działać.  

 

Po manipulacji zawsze pozostaje niesmak.

 

Złość nie tylko na manipulatora, ale też na samego siebie. Manipulacja godzi w godność człowieka. I to czy manipulujemy innymi zależy od tego jaką wartość ma dla nas drugi człowiek. Bo jak powiedział Thomas Carlisle „wielki człowiek okazuje swą wielkość przez to, jak traktuje człowieka małego”. A nazbyt często widzimy jak z pozycji wyższości, wiedzy czy autorytetu, stosując manipulacje jeden człowiek wykorzystuje drugiego. Dostrzegając czyjeś słabości, niezaspokojone potrzeby, manipulatorzy prowizorycznie spełniają czyjeś oczekiwania, w rzeczywistości dążąc jedynie do własnych celów. Techniki manipulacyjne są groźne, szczególnie na podatnym gruncie osobowości człowieka zakompleksionego, niepewnego siebie, ale również o niskim poziomie wiedzy i małym doświadczeniu życiowym.

Sama wiedza o różnych technikach manipulacyjnych nie wystarcza, musimy być czujni i myśleć krytycznie, inaczej będziemy w stanie jedynie stwierdzić, że właśnie przed chwilą padliśmy ofiarą manipulacji i co najwyżej poprawnie ją nazwać. Warto pracować nad myśleniem krytycznym, czy to samemu czy przy pomocy psychologa, konsultacji, porady psychologicznej, również psychoterapii online, żeby nie czuć tego specyficznego niesmaku do siebie i sytuacji, w którą zostaliśmy wmanipulowani.


 

Bibliografia:

Batko A., Sztuka perswazji, czyli język wpływu i manipulacji, Wydawnictwo Helion, 2010

Carnegie D., Jak zdobyć przyjaciół i zjednać sobie ludzi, Wydawnictwo Studio EMKA, 2014

Cialdini R., Wywieranie wpływu na ludzi, Teoria i praktyka, GWP, 2009



Autor
Anna Sosinowska
Zobacz profil

KONSULT.EXPERT
TWÓJ OSOBISTY
SPECJALISTA ONLINE

najnowsze artykuły