Autyzm - Objawy i leczenie




10 lis , Agnieszka Mańko
Tagi: ASD - Spektrum Zaburzeń Autystycznych,


Na pewno słyszałeś już słowo „autyzm”, może nawet potocznie mówiłeś o kimś, że jest „autystyczny” - nie ma kontaktu z rzeczywistością, ciężko jest się z nim dogadać, ma specyficzne zainteresowania – ale czym tak naprawdę jest autyzm i jakie są jego objawy? Czy autyzm da się wyleczyć?

Na te i inne pytania odpowiem w tym artykule.

 

Przyczyny występowania autyzmu

 

Termin „autyzm” wprowadził Leo Kanner w 1943 r., sądząc, że jest to rodzaj psychozy. Obecnie uważa się, że objawy autyzmu spowodowane są przez fizjologiczne problemy o podłożu metabolicznym, ma on swoje źródło w uszkodzeniach określonych struktur nerwowych.

Pomimo tych wszystkich wyjaśnień autyzm pozostaje „syndromem” - jednym z wielu zaburzeń, które definiuje się jedynie na podstawie obserwowanych objawów.

Prawdopodobnie różne typy zaburzeń ze spektrum autyzmu (Autism Spectrum Disorder = ASD) wynikają z różnych przyczyn. Występują one we wszystkich grupach etnicznych, rasowych i społecznych, jednak zdecydowanie częściej u chłopców, niż u dziewczynek (około 4 razy częściej).

 

Czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia autyzmu u dziecka:

 

•      predyspozycje genetyczne (występowanie zaburzenia w rodzinie dziecka, szczególnie u jego rodzeństwa)

•      niektóre choroby genetyczne lub zmiany w chromosomach, np. zespół łamliwego chromosomu X, stwardnienie guzowate

•      przyjmowanie w czasie ciąży leków zawierających  kwas walproinowy lub talidomid

dzieci starszych rodziców (wiek matki: więcej niż 35 lat, wiek ojca: więcej niż 40 lat; zobacz tutaj badanie)

 

Objawy autyzmu

 

Zaburzenia ze spektrum autyzmu obejmują wiele symptomów, umiejętności i trudności w codziennym funkcjonowaniu. Niektóre osoby dotknięte tym zaburzeniem są w stanie bez problemu radzić sobie na co dzień, inne potrzebują wsparcia.

 

Niepokojące sygnały, które mogą świadczyć o tym, że małe dziecko ma autyzm:

 

1.    do ukończenia 1. roku życia nie gaworzy, ani nie wskazuje palcem na interesujące dla niego obiekty

2.    nie wypowiada żadnych słów do ukończenia wieku 16 miesięcy, ani dwuwyrazowych zdań do ukończenia 2 lat

3.    nie reaguje na swoje imię

4.    utrata zdobytych wcześniej umiejętności językowych i społecznych

5.    słabo nawiązuje kontakt wzrokowy

6.    kompulsywnie układa rzędami zabawek i innych przemiotów

7.    nie uśmiecha się i nie odpowiada na próby kontaktu

W późniejszym wieku:

1.     nie potrafi nawiązywać przyjaźni z rówieśnikami

2.     ma duże trudności z zainicjowaniem i utrzymaniem rozmowy z innymi

3.     nie potrafi bawić się w gry oparte na wyobaźni i zabawie w grupie

4.     powtarza zdania, zwroty, mówi w nietypowy sposób

5.     przesadnie intensywnie skupia się na przedmiotach lub częściach przedmiotów

6.     zaabsorbowanie konkretnymi przedmiotami

7.     mocno przywiązuje się do wszelkiej rutyny i rytuałów

 

Według definicji Narodowego Stowarzyszenia Rodziców Dzieci Autystycznych i Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego objawami autyzmu są:

 

1.    zaburzenia w zakresie nawyków fizycznych, społecznych i językowych

2.    nienormalne reakcje na bodźce zmysłowe („nieobecne” spojrzenia, skłonność do stereotypowych ruchów, dziwacznych póz, min, chodzenia na palcach)

3.    pojedynczo lub w kombinacji z innymi mogą występować zaburzenia wzroku, słuchu, czucia bólu, równowagi, węchu, smaku

4.    brak mowy lub jej zaburzenia

5.    nieadekwatne społecznie sposoby odnoszenia się do innych osób

6.     odbiegające od normy procesy intelektualne

 

Zaburzenia mowy w autyzmie

 

Jednym z kryteriów diagnostycznych autyzmu są właśnie zaburzenia w sferze mowy. Statystyki podają, że około 1/3 dzieci autystycznych nie opanowuje zdolności językowych, w pozostałych przypadkach umiejętności mowy są różne.

 

Najczęściej charakteryzuje się występowaniem:

•      echolalii (powtarzanie zdań, zwrotów wypowiedzianych przez inne osoby)

•      perseweracji (kilkukrotne powtarzanie tych samych zdań lub słów w odpowiedzi na różne pytania)

•      nieprawidłowości gramatycznych

•      inwersji zaimków,

•      brakiem form dialogowych.

Często wypowiedzi są oderwane treściowo od kontekstu sytuacyjnego, niezrozumiałe i niespójne. Charakterystyczne dla autystyków jest to, że rozumieją oni poszczególne słowa, lecz nie potrafią odczytać sensu całej wypowiedzi.

Osoba autystyczna może – paradoksalnie - rozumieć słowa bardzo trudne, a nie znać znaczenia najprostszych, kilkuwyrazowych poleceń.

 

Zaburzenia kontaktów społecznych w autyzmie

 

Większość autystyków nie potrafi uczestniczyć w normalnych interakcjach społecznych, opartych na schemacie „dawania i brania”. Dzieci często mają problemy w kontaktach z dorosłymi, swobodniej komunikują się z innymi dziećmi, jednak zwykle nie są one w stanie utrzymać tego kontaktu. Kolejną nieprawidłowością jest dążenie dziecka do zachowania dystansu fizycznego i obsesyjne lęki przed jego nawiązywaniem.

 

Stereotypowe zachowania dzieci z autyzmem

 

Większość dzieci autystycznych przejawia sztywność zachowania. Najchętniej bawią się w sposób, który jest mechaniczny, oparty na powtarzaniu pewnych zachowań, pozbawiony współdziałania z innymi i innowacji.

 

Sztywność objawia się często:

•      trzepotaniem palcami przed oczyma

•      obracaniem się w kółko

•      kręceniem przedmiotami

•      chodzeniem na palcach

•      obsesyjną zabawą fragmentami zabawek

 

Inną formą obsesyjnych i rutynowych zachowań jest zadawanie pytań bez chęci uzyskania na nie odpowiedzi oraz zafascynowanie przedmiotami, które wydają różne dźwięki, świecą, obracają się. Większość dzieci autystycznych przejawia potrzebą posiadania talizmanu, czyli ulubionego przedmiotu, z którym nie rozstają się nawet na sekundę

 

Leczenie autyzmu – czy można go całkowicie wyleczyć?

 

Diagnoza dziecka z podejrzeniem autyzmu nie jest prosta, bo nie ma medycznych testów do rozpoznawania autyzmu. Najlepiej, żeby diagnoza została postawiona przez zespół specjalistów (psychologa, pedagoga, lekarza psychiatrę), którzy mają odpowiednie doświadczenie w terapii autyzmu. Sama diagnoza jest długotrwałym procesem, polegającym na obserwowaniu dziecka, tego, jak się komunikuje, zachowuje w stosunku do rodziców oraz obcych osób i określeniu stopnia rozwoju dziecka. Zdiagnozowanie autyzmu jest możliwe wtedy, gdy występuje u niego odpowiednia ilość zachowań niewłaściwych dla danej grupy wiekowej.

 

Jakie leki?

 

Niestety nie ma jednego leku, który może wyleczyć dziecko z autyzmu. W zależności od występujących u dziecka zaburzeń oraz ośrodka terapii, sposoby leczenia mogą się różnić.

Zazwyczaj proponowana jest terapia behawioralna i nastawienie na poprawę komunikacji oraz odpowiednią edukację dziecka i jego rodziców, co przy zaangażowaniu obu stron często przynosi dobre rezultaty.

Rozwój choroby powoduje, że niektóre obszary mózgu nie są aktywowane, przez co zaburzonych jest wiele aspektów rozwoju dziecka. Specjaliści zajmujący się dziećmi autystycznymi starają się pobudzić odpowiednie obszary w mózgu (np. odpowiadające za rozwój mowy) i polecają podobną pracę opiekunom.

Leczenie farmakologiczne stosuje się w celu kontrolowania objawów u dziecka. W zależności od aktualnego stanu i potrzeb dziecka, stosowane są leki przeciwlękowe, antydepresyjne, przeciwpadaczkowe, przeciwpsychotyczne.

Funkcjonowanie większości dzieci z autyzmem poprawia się wraz z wiekiem i postępami w terapii. W okresie dojrzewania niektóre z nich mogą cierpieć na depresję lub mieć inne problemy, ich terapia może wymagać wtedy jakiejś zmiany. Osoby z zaburzeniami ze spektrum autyzmu z wiekiem zazwyczaj nadal potrzebują wsparcia, ale w zależności od stopnia nasilenia choroby mogą być też w stanie podjąć pracę i żyć niezależnie.

 

W przypadku autyzmu bardzo ważna jest wczesna diagnoza i szybkie rozpoczęcie terapii, co świetnie wpływa na dalszy rozwój dziecka. Jeżeli martwisz się, że twoje dziecko może cierpieć na autyzm, skonsultuj się jak najszybciej z pediatrą.

 

Bibliografia:

Kazimierz Jacek Zabłocki (2002), Autyzm. Płock: Wydawnictwo Naukowe NOVUM.

Agata Gruna-Ożarowska (2009), Umysł niewspółodczuwający. Neurobiologia autyzmu.W: Barbara Winczura (red.), Autyzm. Na granicy zrozumienia. Kraków: Impuls.

Małgorzata Skórczyńska (2009), Wczesne diagnozowanie autyzmu – perspektywy i dylematy. W: Barbara Winczura (red.), Autyzm. Na granicy zrozumienia. Kraków: Impuls.

https://www.cdc.gov/ncbddd/autism/facts.html#ref

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18945690

http://www.ninds.nih.gov/disorders/autism/detail_autism.htm

http://www.poradnikzdrowie.pl/ciaza-i-macierzynstwo/zdrowie-dziecka/autyzm-kazde-dziecko-autystyczne-choruje-zupelnie-inaczej_38413.html



Autor
Agnieszka Mańko
Zobacz profil

KONSULT.EXPERT
TWÓJ OSOBISTY
SPECJALISTA ONLINE

najnowsze artykuły